Werner Grote-Hasenbalg

Challenger

In de Van Stockum boekenveiling van december 1985 werd een van M.C. Escher’s beroemde Metamorphosen (prent van c. 20cm x 400cm) aangeboden. Ik kocht hem namens mijn klant Jan N. uit Berkeley, Californië, voor een bedrag ruim boven de geschatte prijs. Gelukkig voor Jan en een triomf voor mij. Ik stond destijds met boeken op de markt in Den Haag en een van beide eigenaren van het veilinghuis wilde mij tijdens de kijkdagen niet de hele metamorphose laten zien: “Ik ga hem niet voor je afrollen”. De man kende mij van de markt en zag mij waarschijnlijk niet als een serieuze gegadigde.

Jan N. bood aan dat ik de Metamorphose op zijn kosten naar de USA bracht. Manna B., mijn eega destijds, ging niet op mijn voorstel in samen naar Berkeley te reizen. Twee tickets voor de prijs van één was niet verleidelijk genoeg..

Dus besloot ik januari 1986 alleen te gaan, en na de prent – overigens in een perfecte staat – afgeleverd te hebben een maand rond te reizen door de USA om zoveel mogelijk antiquariaten te bezoeken, op zoek naar een witte raaf.

Het werd een very-low-budget reis met nachtenlange ritten in Greyhound bussen. Vooral nachtelijke ritten om hotelkosten te vermijden. In de sanitaire ruimtes van de busstations verfriste ik me zo goed en zo kwaad mogelijk, om daarna hele dagen rond te schooieren op zoek naar 2de-hands boekhandels en antiquariaten; van San Francisco, tot Los Angeles, Hollywood, San Diego, langs de hele Amerikaanse zuidgrens via San Antonio en El Paso tot New Orleans, Tampa, Miami en langs de oostkust, onder andere Charleston en Washington, met een uitstap naar Boston en ten slotte New York voor de terugvlucht. De enige toeristische uitstap die ik mij gunde was naar Flagstaff en het Grand Canyon.

In New York ontmoette ik de relatie van Jan N. waar de Metamorphose uiteindelijk voor bedoeld was. Jan zal er wel zijn winst op geboekt hebben.

De ontmoeting in New York met Jan’s klant, Justin Sterling en diens vrouw, was gedenkwaardig. Het Sterling Institute of Relationship bestaat, zo blijkt via een Google zoektocht, nog steeds. Niet meer in New York, ze zaten destijds op Broadway, maar wel nog in Oakland, Ca.

Bij mijn aankomst in Berkeley verwachtte ik betaling van Jan N. Die bleef uit en ik ging noodgedwongen met veel te weinig geld op pad door de USA. Pas aan het einde van de reis kreeg ik betaald door Justin Sterling. Sterling onderwierp mij tijdens de ontmoeting aan een kruisverhoor over allerlei persoonlijke zaken. Geen vervelend kruisverhoor; uitdagend eerder. Samen met zijn vrouw – naam vergeten – lunchten we copieus in New York. Een welkom maal na een maand ontberingen.

Tijdens mijn reis kwam ik terecht in een grote boekenwinkel in Tucson, Arizona. Te veel oninteressante boeken. Een soort overdekte rommelmarkt, maar met één kast bijzonderheden, of wat de eigenaren zagen als bijzonderheden.

In die kast vond ik het standaardwerk, in drie delen, van Werner Grote-Hasenbalg over ‘Orientteppiche’ (1922). Ik had die boeken, tamelijk armoedig geproduceerd, niet eerder gezien, maar de Rotterdamse boekhandelaar John Aarden, enkele jaren geleden te jong overleden, vertelde mij er vaak over. Hij had in Duitsland een zakelijke relatie die in Perzische tapijten, prenten en boeken handelde.  John had mij verteld dat hij duizend guldens kon betalen voor de Grote-Hasenbalg set. De $ 75,00 die in Tucson op het prijskaartje stond bood dus een buitenkans (destijds kostte één dollar 3,5 gulden).

Dergelijke witte raafjes waren in het pre-internet tijdperk nog redelijk gemakkelijk te vinden. Kennis over boeken loonde toen meer dan nu. Nu loont een goede internetverbinding en zoekmachine al. De zoektochtromantiek van de handelaar in oude boeken is grotendeels verdwenen.

In de boekenwinkel in Tucson stond de radio aan met daarop het nieuws. Ik hoorde life over de ontploffing van de Spaceshuttle Challenger, 73 seconden na de lancering.

Het was 28 januari 1986 aan het einde van de ochtend. Vandaag precies dertig jaar geleden.

Ik weet nog waar en met wie ik was toen president Kennedy werd vermoord.

Ik weet nog precies waar ik was toen de eerste berichten arriveerden over de massamoord op burgers in de Twin Towers.

Ik weet nog precies waar ik was en wat ik deed toen zeven bemanningsleden, inclusief de onderwijzeres Christa McAuliffe, bij de ramp met de Challenger om het leven kwamen: ik kocht Orientteppiche van Werner Grote-Hasenbalg in Tucson, Arizona.

Bertus G. Antonissen

 

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.