Rijks, Masters of The Golden Age: GEBAKKEN LUCHT

Rijks, Masters of The Golden Age: GEBAKKEN LUCHT

In De Wereld Draait Door werd deze week schaamteloos promotie gemaakt voor een poenerig kitschproduct.

Marcel Wanders, gesteund door het clichés-repeteergeweer Wim Pijbes, mocht een kwartier lang zijn koffietafelboek Rijks, Masters of The Golden Age aanprijzen.

Het optreden van beide heren, onder ademloze bewondering van Van Nieuwkerk, riep plaatsvervangende schaamte op.

Hadden er vaklui aan het boek gewerkt? Nee, het waren volgens Marcel Wanders de beste ‘craftspeople’. Ja, als je in het Engels een vakman bent, dan ben je natuurlijk veel meer vakman dan in ordinair Nederlands.

De doorzichtige, platvloers commerciële promotie is volgens mij voer voor het Commissariaat voor de media. Dit heeft niets meer te maken met culturele verheffing van de massa’s, maar met geld, geld, geld.

Wanders: Het boek is gedrukt in de beste inkten en je kan details van de schilderijen soms wel drie vier keer vergroot bekijken.

Herinneringen aan zouteloze dia-avondjes waar oom en tante verslag deden van hun tocht met de Maasdam naar Canada kwamen boven drijven. De dis op het schip konden we vele keren uitvergroot op het projectiescherm bewonderen.

Koop dat boek, was van begin tot eind de aanbeveling.

Voor wie is dat boek bestemd? De eerste de beste bibliofiel zal over dit monster van 35 kg zijn schouders ophalen. Weggegooid geld, want wat koop je: een uit zijn krachten gegroeid, in offset gedrukt boek met een pooierig, zilveren omslag.

Volgens Wanders koop je niet een duur boek, maar een goedkoop kunstwerk. Daar is alles op af te dingen: je koopt een veel te dure reproductie van een mengelmoes aan kostbare oude kunst gelardeerd met hedendaagse kalligrafie. Dit alles overgoten met een sausje teksten van notabelen.

Alle teksten zijn met de hand gekalligrafeerd. Ja, waar anders mee? Met de hand gekalligrafeerd, maar offset gedrukt. Nou en?

Iedere bladzijde wordt volgens Wanders zorgvuldig gecontroleerd. Dat mag ook wel voor die prijs. Stel dat ze dat niet deden.

Als bewijs van de zorgvuldige controle kwam een meneer met een dradenteller in beeld om het raster van de druk te controleren. Dat doet het altijd goed: een expert met een vergrootglas in zijn hand.

De band is door ‘drie dames en een oud meneertje’ beplakt met meerdere lagen zilver. Zo, daar ga je als ‘craftsperson’. Ineens ben je denigrerend een ‘oud meneertje’. Ik loop zelf tegen de zeventig en val volgens Wanders waarschijnlijk in die categorie ‘oude meneertjes’. Laat ik Wanders zijn gebrekkige levenservaring maar niet kwalijk nemen.

Het boek, ik citeer nog steeds Wanders, is met de hand gebonden. Helemaal met de hand gebonden? Nee, gedeeltelijk. Ga er maar van uit dat het machinaal gebonden is.

Is het boek een investering voor de toekomst? Natuurlijk niet. Koop het nu en probeer het over tien jaar te verkopen. Teleurstelling zal je deel zijn.

De aanbeveling dat het in een gelimiteerde editie geproduceerd wordt slaat nergens op. Er worden 2.500 exemplaren van gemaakt. Dat noem ik niet gelimiteerd. Dat is gewoon een normale handelseditie, maar voor de prijs van een zeer gelimiteerd boek.

Lang, lang geleden zei Kees van kooten het al: ‘Binnenkort zijn niet-genummerde en niet-gesigneerde boeken heel zeldzaam en veel geld waard’.

Het spannende van gelimiteerde edities is dat je er snel bij moet zijn om niet achter het net te vissen. Iedereen die overweegt zijn geld te verspillen aan dit boek adviseer ik er een paar maanden rustig over na te denken. Je zal echt niet voor een lege winkel staan. Beter nog: wacht een paar jaar, want…

Naast de quasi gelimiteerde editie van 2.500 exemplaren voor de prijs van € 6.500,00 (die editie levert dus bruto ruim zestien miljoen euro op) komt er ook nog een niet-gelimiteerde editie met een prijskaart van € 150,00.  Geen enkel boek is ongelimiteerd, tenzij Wanders zich nu al voorgenomen heeft de persen ongelimiteerd te laten draaien zo lang er bestellingen binnen komen.

De onderdanig bewonderende vertoning in De Wereld Draait Door had een hoog Koefnoen-gehalte met die belachelijke witte handschoentjes. Er werd  een ballon opgeblazen. Niets meer en niets minder.

Zouden het Rijksmuseum en Marcel Wanders dat boek voor € 6.500,00 kopen als een of andere slimme Chinees, Arabier of Braziliaan deze kitsch produceerde? Ik heb daar weinig vertrouwen in.

Als de uitgever werkelijk meent wat allemaal hyperbolisch beweerd wordt over dit boek, dan zou hij moeten garanderen dat de prijs van het boek nooit naar beneden gaat, maar jaarlijks stijgt parallel aan de inflatie. Een goede test van de werkelijke waarde zou aanbieding over een paar jaar op een boekenveiling zijn. Ik voorspel dat dat schrikken wordt.

Halina Reijn was de enige aan tafel die nuchter bleef en uit riep: ‘Waar laat je zo’n boek’?

Ik weet het antwoord: bij de uitgever, want over vijf jaar ligt het sterk afgeprijsd in de Ramsj of wordt als een ‘speciale aanbieding’ voor een fractie van de prijs aangeboden door een gerenommeerd landelijk dagblad.

(juni 2016 ligt de ‘gelimiteerde’ editie bij Paagman in Den Haag. Hoewel de verkoper ons vertelde dat dit megalomane boek binnen vijf jaar minstens twee keer zo veel waard is, geeft Paagman nu toch al korting. Op mijn uitnodiging voor honderd euro een weddenschap af te sluiten dat het boek absoluut niet in waarde zal stijgen, integendeel, wilde de verkoper niet in gaan. Klanten die 6.000 euro trekken voor een luchtballon biedt hij gefantaseerde zekerheid over de toenemende waarde, maar hij durft er geen cent op te zetten. Bijzonder.)

Tim van Dool, recensent

 

Professorale minkukels

Groezelige professor Frank Koerselman
Groezelige professor Frank Koerselman

Bij sommige TV programma’s kan je via het internet life de tweets volgen die kijkers slaken. Heet dat slaken bij tweets? Geen idee. Vaak hoor je ook dat men ‘twittert’. Dat lijkt mij fout. Het sociaal-medium platform heet twitter, maar de gebruikers tweeten, zoals het vogeltje op het Twitter logo. Dit terzijde.

DWDD tafeldame Halina Reijn droeg een aantal maanden geleden een strak en kort wit jurkje tijdens de uitzending. Te strak, te kort? Dat vond een groot aantal kijkers wel. De tweets over haar uiterlijk logen er niet om. De ene was nog platvloerser dan de andere. Tientallen gore tweets waren haar deel, enkel en alleen om haar uiterlijk. Voor mij was die tweetbagger reden me voorlopig niet meer te begeven op dit a-sociale platform. Daar wilde ik geen deel van uit maken. Je begrijpt niet dat die mevrouw Reijn nog deel wil nemen aan een praatprogramma. Ze zal in de loop van de tijden een dikke huid gekregen hebben, of er voor gekozen hebben geen kennis te nemen van die digitale scheldpartijen. Ik hoop dat ze die keuze maakte. Liever de kop in het zand, dan al die narigheid aan te moeten zien.

Wanneer je een tweet over Reijn leest zoals:  ‘ik zie haar eierstokken hangen’, dringt de gedachte zich op dat hij uit de koker van een ordinaire domoor komt. Het niveau is immers zo laag. Hier kan niet een goed opgeleide, brave burger achter zitten.

Een misverstand, lieve lezer. Hier kan wel een hoogopgeleid azijn-gebekt vogeltje achter zitten. ‘Hoe groter geest, hoe groter beest’, hoorde je vaak in de vroege jaren zestig. Een spreekwoord dat in onbruik is geraakt. Zoals veel spreekwoorden volgens mij. Een hoge opleiding maakt je niet vanzelf tot een ‘brave burger’. Zeker niet tot een empathische burger. Hoogopgeleid betekent niet hoogontwikkelde controle over de eigen emoties.

Dat is pijnlijk duidelijk geworden bij de tweets en optredens in de media van psychiater Prof. Dr. Frank(enstein) Koerselman – empathie? Nooit van gehoord! – en hersenonderzoeker Professor Victor Lamme. Beide heren verkondigden na de documentaire over de Levenseindekliniek en de euthanasie van Hannie Goudriaan zonder enige ingetogenheid dat Hannie gedwongen was tot euthanasie en slachtoffer van moord. Geen geringe beschuldigingen. Volgens mij hebben de betrokkenen bij Hannie’s verscheiden een ijzersterke juridische zaak wegens laster en/of smaad tegen beide heren. Dit heeft niets meer te maken met vrijheid van meningsuiting. Zou ik zoiets stoms roepen, dan valt het wel onder de bescherming van mijn vrijheid van meningsuiting. Maar ik ben dan ook geen professor of psychiater.

Stellige beschuldigingen, zoals moord, door Koerselman en Lamme hebben een grotere impact door hun wetenschappelijke, maatschappelijke en deskundige status dan wanneer ze van mij afkomstig zijn.

De dag na de TV uitzending schreef ik mijn blog Ballotagecommissie van de dood. Geen moment kwam het bij mij op de morele legitimiteit van Hannie’s euthanasie in twijfel te trekken. Daar gaf de uitzending geen aanleiding toe. Veel vragen kwam bij mij op, maar geen vragen over de legitimiteit van de keuze gemaakt door het echtpaar Goudriaan en de Levenseindekliniek. Dat zou in mijn visie een aanmatigende veroordeling van persoonlijke en professionele besluiten betekenen. Daarvoor had ik onvoldoende kennis van feiten.

Koerselman en lamme bleken geen enkele moeite te hebben enkel en alleen op grond van de documentaire ‘grote woorden’ te spreken. Van zulke hoogopgeleide, intelligente (?) mannen had ik geen verstrekkende aantijgingen verwacht. Speelde de emotie hun parten? Dat siert de wetenschappelijke heren niet, maar maakt hun schandalige fouten een klein beetje, een heel klein beetje, vergeeflijk.

De Volkskrant kwam een paar dagen nadat de documentaire uitgezonden werd met een verhelderend, informatief artikel door Maud Effting: Het verhaal achter huppakee-weg en de dood van Hannie.

Mocht ik nog vragen hebben, dan werden die in Efftings artikel beantwoord.

Kwamen Koerselman en Lamme op hun schreden terug na dat artikel van Effting? Geen idee. De heren bewaren het stilzwijgen op een moment dat ze juist wel moeten spreken. Wat rest zijn hun onbezonnen beschuldigingen van moord. Hun zwijgen kan maar één ding betekenen: ze zijn niet veranderd van mening, want mochten ze wel hun mening herzien hebben, dan zijn ze aan Gerrit Goudriaan en de Levenseindekliniek verplicht dat publiek uit te spreken.

De heren denken misschien dat met hun stilzwijgen de storm over waait. Niet wat mij betreft.

Vandaag, weer in de door mij bewonderde Volkskrant, staat een interview met Gerrit Goudriaan door Toine Hermans. Mijn bewondering voor Gerrit is gegroeid. Hoewel zijn hart huilt om het verlies van zijn vrouw, kan Gerrit  opbrengen wat Frank Koerselman en Victor Lamme niet konden: evenwicht vinden tussen emotie en ratio. De profs kunnen niet in Gerrits schaduw staan. De man overklast hun.

Gerrits verhaal is duidelijk en overtuigend. Hannie, wier moeder op een ‘afschuwelijke’ manier gedementeerd overleed, heeft op schrift en in gesprekken met meerdere personen in haar omgeving keer op keer te kennen gegeven wanneer en waarom ze via euthanasie wilde overlijden. Het is jammer dat in de documentaire niet meer aandacht is besteed aan de voorgeschiedenis en de context. Misschien, heel misschien hadden Koerselman en Lamme dan niet zo absurd gereageerd.

Ik vrees dat beiden ook na dit laatste artikel in De Volkskrant hun stilzwijgen niet zullen doorbreken en de moed opbrengen ‘moord’ te herzien voor een genuanceerde reactie. Van wetenschappers mag je verwachten dat ze altijd in staat zijn conclusies te wijzigen op basis van nieuwe informatie. Kunnen ze dat niet, dan raken ze hun recht op de wetenschappelijke status kwijt en vervallen tot het niveau van ‘ik zie haar eierstokken hangen’.

Misschien wil Koerselman nog eens lezen in zijn ‘De feilbare dokter; fout gegaan, ook fout gedaan?’.

Voor Victor Lamme is geen hoop, maar wel een eeuwig excuus, want hij is de mening toegedaan: ‘De vrije wil bestaat niet’.

Prof. Dr. Frank Koerselman (hoogleraar psychiatrie/psychologie en officier in de orde van Oranje Nassau) en Professorandus Victor Eigenlijk Lamme gaan bij mij voorlopig nog niet in het archief.

Mocht het t.z.t. wel zo ver zijn, dan worden ze opgeborgen onder de M van minkukels.

Stephan Olmert Krates, ethische kwesties.