Op eigen merites oordelen en Pluche van Femke Halsema

Halsema PlucheVoormalig politica Femke Halsema schreef haar politieke memoire (waarom niet memoires?) Pluche ‘juist omdat dit genre in Nederland nauwelijks beoefend wordt’. Dat niet alleen. Femke schreef Pluche ook omdat ze jarenlang in de politiek acteerde op een toonaangevende plaats. De kiezers hebben recht op verantwoording. Of die kiezers ook zitten te wachten op die verantwoording is de vraag.

Ik moet een bekentenis doen: jarenlang voelde ik weerzin tegen het optreden van Halsema in de kamer en in de publiciteit. Dat geaffecteerde stemmetje en die aanmatigende stampvoeterij stuitten mij tegen de borst. Haar partij, Groen Links, was in haar tijd een van de kleinere partijen in het parlement, maar Halsema trad in praatprogramma’s en in de Kamer op alsof ze een aanzienlijk deel van de Nederlandse bevolking vertegenwoordigde. Dat zie je trouwens nog steeds. Het aantal keren dat groenlinkser Jesse Klaver aanschuift in praatprogramma’s staat in geen verhouding tot het aantal zetels die zijn partij in de kamer heeft.

Halsema schoffeerde VVD’er, toen nog wel, Rita Verdonk in de Tweede Kamer tijdens het debat over jokkenbrokkende Hirsi Ali. Verdonk werd door Halsema op kijvende (Eva Jinek zou zeggen ‘wijverige’) wijze beschuldigd van liegen. Dezelfde Halsema die soms haar mond vol had over ‘meer vrouwen’ in de politiek als tegenwicht tegen het haantjesgedrag van mannen. Haantjesgedrag? Wat van het haantjesgedrag van vrouwen als Halsema zelf en van Rita Verdonk, Agnes Kant, Margareth Thatcher (pas in dienst als premier en meteen oorlog tegen Argentinië), Guusje ter Horst en de meest memorabele voorzitter van de Tweede Kamer uit de Nederlandse parlementaire geschiedenis: Anouchka van Miltenburg? Haantjes pur sang.

Alhoewel, pur sang? Niemand heeft mij ooit kunnen uitleggen dat het verwijt ‘haantjesgedrag’ iets anders is dan vooroordeel in plaats van oordelen op eigen merites. Haantjesgedrag is een verwijt dat gemaakt wordt door vrouwen die zich blijkbaar niet realiseren dat ze daarmee een kwalitatief onderscheid maken tussen het functioneren van mannen en vrouwen ten nadele van de man. ‘Haantjesgedrag’ is een hanerig verwijt. De geëmancipeerde vrouw van de 21ste eeuw dient meteen in verzet te komen als mannen een dergelijk kwalitatief onderscheid ten gunste van de man zouden maken.

Om over na te denken…

‘s Morgens, bij mijn cappuccino, kijk ik via Uitzendinggemist naar praatprogramma’s die ‘s avonds laat worden uitgezonden. Gisterenavond schoof Halsema aan bij Pauw om te praten over haar boek Pluche. Toen ik dat vanmorgen ontdekte verdween meteen mijn appetijt om te kijken. Ik moest mijzelf streng toespreken en dwingen Femke Halsema op de merites van het gesprek te beoordelen en mijn oude irritaties overboord te gooien. Een nuttige oefening onbevooroordeeldheid.

Alle opmerkingen en gedragingen moeten zo veel mogelijk op die eigen merites, zonder vooraf plaats te nemen in een loopgraaf, beoordeeld worden. Veel discussies lopen op niets uit juist doordat niet op eigen merites en inhoud geoordeeld wordt, maar vanuit vooraf ingenomen stellingen. Ik zag onlangs nog hoe Tofik Dibi (SP), de nationale moslimtroetelhomo, volledig de fout in ging omdat hij onwillig was opmerkingen van Dion Graus (PVV) op eigen merites te beoordelen. Dibi probeerde slechts via zijn vooroordelen te scoren. Graus was te slim voor Dibi en liet zich niet uit de tent lokken. Gênant om te zien hoe Dibi, niet voor de eerste keer, in zijn eigen kuil donderde.

Goed, ik spande mij dus in om naar Halsema te kijken en luisteren, vrij van enig vooroordeel. Het was even oefenen, maar het lukte. Dat geaffecteerd slissende stemmetje maakte het er niet gemakkelijker op, maar zelfs die kleine irritatie wist ik mindful van mij af te schuiven. Ik spande mij in te oordelen op inhoud en niet op vorm.

En wat zag en hoorde ik: een verbaal talent met een interessant verhaal. Enige zelfingenomenheid is Halsema niet vreemd en haar politieke wereldje lijkt te bestaan uit engeltjes en duiveltjes, links-rechts.

Haar neiging tot populistisch op de man te spelen, bleek toen het over voormalig premier Balkenende ging. Met Pechtold heeft ze het altijd goed kunnen vinden. Ze zijn vrienden. Kinderachtig was het verhaal hoe ze zich beiden ergerden aan twee kabinetformateurs en hoe Pechtold en zij tijdens formatie-overleg onder tafel SMS-en uitwisselden om hun ’emoties’ te delen.

Agnes Kant die in de Tweede Kamer naast Halsema zat, zou ze ‘s morgens regelmatig begroet hebben met: “En Agnes, waar gaan we ons vandaag weer boos over maken?” Met dat ‘ons’ bedoelde ze, dat werd niet duidelijk, waarschijnlijk Agnes Kant. Het zal echter geen moeite kosten een compilatie TV-opnames te maken met een kwade Halsema in de hoofdrol.

Halsema heeft niet meteen mijn volledige sympathie gewonnen, maar ik luisterde geboeid naar een intelligente, goedgebekte vrouw. Werd Halsema inmiddels volwassener en interessanter, of is mijn vermogen volwassen te kijken en luisteren toegenomen?

Misschien zijn beide het geval. Resultaat is dat de Halsema die ik nu zag, veel acceptabeler, en meer dan dat, is dan de Halsema in de politieke arena.

Hopelijk keert ze nooit meer terug in de politiek. Haar vertrek heeft de politiek, maar vooral ook de persoon Halsema goed gedaan.

Dat boek ga ik echter niet kopen omdat ik niet de moeite wil nemen ook dat nog op eigen merites te beoordelen. Er zijn grenzen.

Clifford Mead, sociologische beschouwingen

 

Geert Wilders eregast op verjaardagsfeest PvdA

Janmaat en echtgenote
Janmaat en echtgenote

NRC-media 9 februari 2016: Het optreden van Geert Wilders brengt de democratie in gevaar, zegt PvdA-voorzitter Hans Spekman bij de zeventigste verjaardag van zijn partij. “De geest moet terug in de fles.”

Spekman laat geen kans voorbij gaan zich als vrijwilliger in te zetten voor het Geert Wilders promotieteam. Ook nu weer, in een lang interview over de verjaardag van zijn zo langzamerhand marginale partijtje, richt hij de spotlichten op Wilders. Deze zal in zijn vuistje lachen en heeft ongetwijfeld een vernietigende kwinkslag bedacht als hem om commentaar gevraagd wordt. Spekman kreeg er al op cabareteske manier van langs toen hij moest ‘kotsen’ van Wilders minder-minder-Marokkanen actie tijdens de gemeenteraadsverkiezingen in Den Haag. “Een mooie gelegenheid om eindelijk eens een schone trui aan te trekken”, sloeg Wilders terug.

Is die Wilders werkelijk zo’n gevaar voor de democratie? Dat zal nog moeten blijken bij de landelijke verkiezingen volgend jaar. Mocht Spekman’s angstdroom uit komen, dan is enige introspectie geboden. Hij, Alexander Pechtold vindt er ook een dagtaak in, heeft een aanzienlijke rol gespeeld bij de populariteit van Wilders. Niet alleen vanwege zijn voortdurende gefoeter op Wilders, maar vooral ook omdat zijn partij, samen met de andere gevestigde partijen, het vacuüm gecreëerd heeft waarbinnen Wilders acteert.

Het stigmatiseren van Wilders als rechtse rakker heeft Wilders steeds verder naar extreme uitspraken en uiterst rechtse – wat dat dan ook mag betekenen – stellingname gedrongen.

Dat kwam eerder in de parlementaire geschiedenis voor. Hans Janmaat, Centrum Democraten, was aanvankelijk een centrum, de naam zegt het al, democratisch politicus. Hij werd door de politieke gevestigde orde uit de jaren tachtig van de vorige eeuw voortdurend bestempeld als ultra-rechts en werd daardoor langzaam maar zeker steeds rechtser. Pas na zijn dood in 2002 werd duidelijk dat de man jarenlang onrecht werd gedaan. Zijn vrouw werd bij een linkse aanslag op een Centrum Democraten bijeenkomst voor haar leven invalide. Dat hadden rechtse mafkezen eens moeten flikken met de vrouw van Spekman. De wereld zou te klein zijn. Straten en pleinen zouden naar haar vernoemd worden; een standbeeld voor het PvdA hoofdkwartier aan de Herengracht (een typisch modaal socialistische lokatie) zou haar deel zijn plus een jaarlijks anti-rechts congres met mevrouw Spekman als naamgever. Over het welbevinden van mevrouw Janmaat deed links Nederland de bek niet open.

Ik wil geenszins betogen dat Wilders eenzelfde onrecht overkomt als Janmaat. Er zijn enkele wezenlijke verschillen. Belangrijkste verschil is dat Wilders een veel slimmere presentatie heeft en beter dan wie ook, met heldere, stotterloze dictie, kan debatteren. Die gave ontbrak bij Janmaat. Bovendien hadden in Janmaat’s tijd de moorden op Fortuyn en Van Gogh nog niet plaatsgevonden, en lagen 9/11, de golfoorlogen, gruwelijke IS-acties en smerige Jihad aanslagen nog in de schoot van de toekomst verborgen.

Wilders zal iedere keer wanneer hij fel bekritiseerd wordt door Spekman, Samson, Pechtold (Femke Halsema en haar mini-partijtje kon er destijds ook wat van) in zijn handen knijpen. Het maakt niet uit hoe ze over je praten, als ze maar over je praten. Liever de hemel in vervloekt, dan het graf in geprezen.

Het politieke beeld werd de afgelopen tien jaar bepaald door een economische crisis met als gevolg afbraak van allerlei zekerheden, forse bezuinigingen en stijgende werkloosheid. De Arabische lente die zich vanaf Tunesië verspreidde over Libië, Egypte en Syrië is uitgedraaid op een Arabische nachtmerrie met miljoenen vluchtelingen richting West-Europa.

Chaos alom. ‘Stoere’ leiders als Wilders gedijen als kool op deze voedingsbodem doordat nette partijen als de PvdA (momenteel regeringspartij) vleugellam, passief toekijken.

De vluchtelingenvolksverhuizing is vervuild doordat tienduizenden, vooral mannen, uit veilige landen zonder kans op asielstatus in Europa vrijwel onbelemmerd met deze volksverhuizing meeliften. De Europese samenwerking is een fictie. Alle daadkracht ontbreekt. Daadkracht is precies wat nodig is om de democratie te beschermen tegen mensen als Wilders en Le Pen.

De democratie wordt niet bedreigd door het onkruid dat welig tiert in de slecht onderhouden politieke tuin, maar door de democratisch gekozen tuinlieden die de kracht ontberen orde op zaken te stellen.

Het verwijt van Spekman aan Wilders is projectie. Hans denkt Wilders te zien, maar kijkt in de spiegel naar zijn eigen machteloze, democratie-ondermijnende slappe tronie.

Mr. Jean Morve, politiek commentator