KANTTEKENINGEN BIJ DE MEDIAHYPE RONDOM HET WESTFRIES MUSEUM

kanttekeningen bij de mediahype rondom het Westfries Museum

by Ton Cremers

De afgelopen week werd, in ieder geval in Nederland, het nieuws voor een aanzienlijk deel bepaald door de hype rondom de gestolen schilderijen uit het Westfries Museum in Hoorn.

Er zou zich een militante splintergroep bij de Nederlandse ambassade in Kiev gemeld hebben met het aanbod de schilderijen tegen betaling terug te bezorgen. Van een van de schilderijen werd een foto getoond met daarop een exemplaar van een recente krant. Gemakshalve ga ik er vanuit dat dit niet een digitale bewerking, oplichterij, betreft, maar een werkelijke foto.

Je zou verwachten dat deze kwestie in handen werd gegeven van Interpol, de Oekraïense en de Nederlandse politie. Misschien gebeurde dat ook, echter: het geslachtofferde museum kreeg volgens de directeur uiteindelijke de vrije hand bij de onderhandelingen met de huidige bezitters (niet ‘eigenaars’ zoals ik een ‘expert’ hoorde zeggen) en schakelde een private, commerciële partij in.

Deze partij die zich afficheert als kunstdetective, historicus, kunst- en antiquiteitenexpert, kunstaankoopadviseur, vervalsings- en provenancedeskundige – veel talenten verzameld binnen een enkele persoon – toog naar de Oekraïne om namens het museum te onderhandelen over de terugkeer van de schilderijen.

Helaas leverden die onderhandelingen niets anders op dan een spannend relaas over gevaarlijke criminelen en militairen en zelfs de Oekraïense geheime dienst. Smullen in de media.

De onderhandelaar kon in Oekraïne geen overeenstemming bereiken over de waarde van de gestolen kunst en een aan die waarde gerelateerd te betalen bedrag om de schilderijen terug te krijgen. Geheel in overeenstemming met de geldende (juridische) mores kon slechts gesproken worden over een vergoeding van door de schilderijengijzelnemers gemaakte kosten. Het is immers niet gebruikelijk, en in vele landen zelfs in strijd met de wet, aan dieven of helers te betalen voor het terugkrijgen van gestolen goederen.

Het museum zou bereid zijn € 50.000,00 op tafel te leggen, terwijl de criminele bezitters meenden dat de schilderijen totaal 50 miljoen euro waard zouden zijn. Een telefoontje naar Oekraïne was voldoende geweest om te constateren dat hier sprake was van een onoverbrugbaar gat en dat onderhandelingen bij voorbaat gedoemd waren te mislukken.

Dus: veel opgewonden tam-tam in de media over een ballon, want er werd geen resultaat bereikt.

Er is bovendien geen enkele duidelijkheid over de verblijfplaats van de schilderijen, noch over de staat waarin ze verkeren. Het ene schilderij waar een foto van getoond werd, verkeert kennelijk in een slechte staat. Over het hele schilderij lopen verticale vouwen omdat het te lang opgerold is geweest.

Voordat de reis naar Oekraïne werd gemaakt, ware het zinnig geweest indien vanuit Nederland, en dan liefst door professionals, onderhandeld werd over de haalbare financiële marges en had toch minstens de eis gesteld moeten worden dat foto’s werden getoond van alle schilderijen.

Het is niet uitgesloten dat de schilderijen zich in een ander land bevinden dan nu beweerd wordt. Sterker nog: het is niet uitgesloten dat de schilderijen zich niet onder de controle bevinden van degenen die dachten miljoenen euro’s in de wacht te slepen. Of, het ergst denkbare scenario, dat de overige schilderijen niet meer beschikbaar zijn.

In zijn persconferentie deze week verklaarde directeur Ad Geerdink van het Westfries Museum dat de publiciteit gezocht werd om het de criminelen onmogelijk te maken met de schilderijen de markt op te gaan.

Na de inbraak zondag 9 op maandag 10 januari 2005 werden foto’s van de gestolen schilderijen over het internet verspreid. Van niet alle schilderijen waren kleurenfoto’s beschikbaar. Geen beste beurt van het museum (kleurenfotografie is vanaf 1960 de norm; blijkbaar slaagde het museum er in een halve eeuw niet in de registratie op orde te krijgen).

Dat het beleid van Geerdinks voorganger Ruud Spruit op meer terreinen faalde was op museumbeveiliging.com herhaaldelijk onderwerp van kritische beschouwing.

Ik duim dat alle schilderijen in bezit zijn van de criminelen waarmee onderhandeld werd en dat ze terugkeren naar het beroofde museum.

Of het museum dit in zijn eentje, buiten officiële internationale instanties om, gaat redden, betwijfel ik zeer.

Ton Cremers

 

Geef een reactie