Kansloos? Gelul!

Salah AbdeslamKansloos 1

Een voorbeeld uit de praktijk: 1990 vertrekt de Hollander X, 18 jaren jong, vanuit Rotterdam naar Parijs. Hij wil daar gaan studeren en een toekomst opbouwen.

Achtergrond: ouders gescheiden; moeder bij wie hij opgroeide in de bijstand; vader alleen op afstand en beperkt beschikbaar. Scheiding werd voltrokken toen X 12 jaar was. X is de oudste van vier kinderen. Voorafgaand aan de scheiding maakte X zes verhuizingen mee. Hij heeft zich nergens langdurig kunnen hechten. In Rotterdam rondt hij met succes de middelbare school (HAVO en VWO) af. Zijn schoolperiode was geen gemakkelijke. In de laatste twee klassen van de lagere school en de eerste klas van de middelbare school was hij slachtoffer van grootschalige pesterijen.

Zonder enige ondersteuning van zijn ouders, financieel noch inhoudelijk, vertrekt hij 1990 naar Parijs waar hij een kamertje van tien vierkante meter, inclusief keukenblokje, vindt in de Rue Tiquetonne. Hij heeft dankzij los-vast baantjes in de Rotterdamse horeca, voornamelijk als hulpje in de keuken, wat geld gespaard om de eerste periode door te komen. In Parijs gaat hij op zoek naar een baantje en loopt van hotel naar hotel om zijn diensten aan te bieden. Hij wordt nachtportier: drie nachten per week van 12 uur. Tijdens dat werk wordt hij overvallen door drie Algerijnen. Ze steken hem neer (18 hechtingen in zijn lies/bovenbeen), kleden hem uit, dreigen om met een mes zijn geslachtsdeel af te snijden, trappen de deur van het kantoor in en gaan er met FF 400,00 vandoor.

X is inmiddels begonnen met zijn studie rechten aan een van de universiteiten in Parijs. Die studie bekostigt hij geheel zelfstandig, zonder enige hulp van zijn ouders, en hij slaagt met vlag en wimpel. X vindt een baan bij een internationale bank. Hij huwt met een Franse juriste en bouwt een gezin op. Naast zijn baan, waarvoor hij de hele wereld over moet reizen, geeft hij incidenteel les aan universiteiten in Parijs, Brussel, Warschau en Peking. X is voor zijn werk onder andere actief bij de EU in Brussel. Er blijft blijkbaar nog tijd over om Pools en Hebreeuws te leren.

Een succesverhaal vanuit een schijnbaar kansloze positie: gebroken gezin en vreemdeling in een vreemd land met een vreemde taal, zonder enige mentale of financiële ondersteuning.

Kansloos 2

Salah Abdeslam groeit op in een stabiel gezin dat in tact blijft (geen echtscheiding). Hij heeft de Franse nationaliteit, maar groeit op in Brussel. Zijn vader heeft een baan. Abdeslam gaat naar school en volgt een technische opleiding. Hij vindt een vaste baan als onderhoudsmonteur bij de Brusselse trammaatschappij. Geen baan met veel carrière-perspectief, maar wel een baan met zekerheid. Die trammaatschappij garandeert hem werk, ook op lange termijn. Echter Abdeslam vergooit zijn kansen. Hij verzuimt zonder opgaaf van reden of met smoesjes zijn werk en houdt zich bezig met criminele activiteiten. Hoewel afkomstig uit een moslimgezin rookt, zuipt en blowt hij. Hij gaat niet naar de moskee. Salah verliest zijn baan omdat hij een maand de gevangenis in moet wegens inbraken. Hij verkiest een carrière in de criminaliteit. Niet omdat hij uit een gebroken gezin komt, niet omdat hij geen kansen heeft in de maatschappij, niet omdat hij geen vriendin heeft, maar geheel uit vrije keuze. Abdeslam gaat steeds verder bergaf en voelt zich aangetrokken tot kalashnikov-fetisjisme en de sadistische IS. Uiteindelijk is hij één van de daders, en waarschijnlijk één van de organisatoren, van de aanslagen in Parijs. Zijn broer blaast zich op met een bomgordel bij het Stade de France. Salah die als organisator mede-daders over haalde voor de dood te kiezen, trekt op het laatste moment angstig aan zijn stutten, vlucht naar de hem vertrouwde wijk in Brussel, dichtbij zijn moeder, en weet daar zes weken uit handen van de politie te blijven.

De ouders van Salah Abdeslam kozen er enkele decennia geleden voor vanuit het kansarme Noord-Afrika naar kansrijk Europa te vertrekken. Velen deden dat, en doen dat nog steeds. Hoe je het ook wendt of keert, Europa biedt meer kansen dan Algerije of Marokko. Ingebed in een maatschappij met sociale voorzieningen redden miljoenen migranten zich in Europa. Miljoenen kinderen van migranten groeien succesvol op, misschien moeizamer dan autochtone inwoners, in de voor hun ouders nieuwe wereld.

Zij grepen kansen die Abdeslam vergooide.

Laat ik niet proberen het onverklaarbare wangedrag van Abdeslam te verklaren. Dat proberen al te veel zelfbenoemde experts in praatprogramma na praatprogramma. Laat die experts stoppen elkaar te papegaaien over doordringen ‘in de haarvaten van de maatschappij’. Kletskoek. Zelfs de ouders, broers en zussen van aanslagplegers  zagen hun daden niet aankomen. Hoe fijnmazig moeten die haarvaten zijn om aanslagen te voorkomen?

Ik hou het erop dat Abdeslam en zijn mede-griezels 100% klootzakken zijn die alle kansen die ze kregen lieten liggen en willens en wetens verziekten.

X is mijn held die kans op kans wist te creëren. Salah Abdeslam is een laffe anti-held.

Iedere maatschappij kent randfiguren die het niet redden. Wil de maatschappij als maatschappij overleven dan zal gestreefd moeten worden het aantal randfiguren te beperken, maar waar de wil ontbreekt, houden de kansen op.

Clifford Mead, sociologische overpeinzingen.