Doden door racistische politie

Blue Lives MatterEr is in iedere maatschappij racisme. Racisme komt voor bij alle etnische groepen en op alle opleidingsniveaus. Vaak wordt over racisme gesproken zonder dat het begrip racisme duidelijk gedefinieerd is. Racisme is een moeilijk te omschrijven, moeilijk te bevatten en moeilijk te beïnvloeden fenomeen. Racisme lijkt moeilijk uit te bannen. De maatschappij zou er mooier uit zien zonder. Racisme is niet alleen een blank fenomeen. Integendeel.

Zo, laat dat gezegd zijn.

Nu naar de dagelijkse realiteit en de hevige discussie over racistisch geweld door de politie. Ik kijk TV, lees kranten, en begeef me op Facebook en Twitter. Het ontgaat mij dus niet dat de Amerikaanse, maar ook de Nederlandse politie beschuldigd wordt van racisme. Deelname aan de discussie over dit onderwerp is je begeven op spekglad ijs. Wanneer je in gaat tegen het racismehuilen van de wolven in het bos, wacht je binnen de kortste keren de beschuldiging zelf racist te zijn. Dat overkwam mij onlangs op Twitter.

Het is gemakkelijk en veilig te schreeuwen dat de Nederlandse politie racistisch is omdat Mitch Henriguez bij zijn arrestatie om het leven kwam. Er wachten je echter verwijten wanneer je de rol van Mitch Henriguez bij dit nare incident noemt of wanneer je wijst op het feit dat een van de arresterende politiemensen net als Henriguez Antilliaan was. Mitch Henriguez maakte amok tijdens een festival en stond te schreeuwen dat hij een wapen bij zich had. Omstanders alarmeerden de politie en Henriguez verzette zich tegen zijn arrestatie. Die arrestatie ging daarop helemaal fout en Henriguez overleefde de toegepaste nekklem niet. Over die chronologie van feiten en dat Henriguez aanleiding tot het incident was hoor je niets meer; wel alles over de nekklem en de gevolgen.

De racistische Haagse politie houdt nieuwe inwoners van Nederland, velen van hen zijn nieuwe Nederlanders, op grond van etnische profilering aan in de Haagse Schilderswijk. Dat de Leidse universiteit in een onderzoek geen bewijs vond voor etnische profilering lijkt niet relevant. Dat de Haagse politie zelf etnisch divers, misschien nog niet divers genoeg, is, speelt geen rol in de discussie. Nee, die politieracisten profileren etnisch. Punt uit. Oververtegenwoordiging in de criminaliteit door bepaalde etnische groepen waardoor die groepen intensiever gemonitord moeten worden is de aanleiding tot profilering. Als die profilering plaats zou vinden zonder enig aanleiding en alleen op grond van etniciteit, dan hadden we een een onethisch politiecorps. We moeten de boel echter niet omdraaien: er is een probleem met bepaalde etnische groepen en daarom worden ze meer dan gemiddeld gecontroleerd. Heel vervelend voor de positieve, brave mensen uit die etnische groep.

Opa’s en oma’s achter rollators zullen door de politie nooit gecontroleerd worden maar jonge scooterrijders wel. Is dat dan leeftijdprofilering? Ja, dat is leeftijdprofilering. En waarom wordt er op leeftijd geprofileerd: omdat jeugdigen op scooters nu eenmaal vaker voorkomen in de criminaliteitsstatistieken dan bejaarden achter rollators.

Ik ben er van overtuigd dat in de Schilderswijk bejaarden uit Arabische landen net zo vaak door de politie gecontroleerd worden als bejaarde, oorspronkelijke Nederlanders. Kwestie van profilering op leeftijd. Worden in de Schilderswijk jongeren met een Arabische achtergrond vaker door de politie gecontroleerd dan jongeren in Wassenaar met een 100% Nederlandse achtergrond, of zelfs idem jongeren in de Schilderswijk? Ik sluit het niet uit. Ook dat heeft te maken met criminaliteitsstatistieken.

Alleszins redelijk te verklaren, hoe pijnlijk dat ook is voor degenen die zonder enig crimineel verleden of zonder enige criminele intentie gecontroleerd worden. Ik kruip nooit met alcohol op achter het stuur en vind het iedere keer weer niet leuk wanneer ik gecontroleerd word. Ik begrijp het wel. Sterker nog: ik vind het heel goed dat die controles plaatsvinden. Zou de politie mij willen fouilleren en mijn auto doorzoeken, dan hoop ik dat ze daar een heel goede reden voor hebben.

De Amerikaanse politie wordt al jaren beschuldigd racistisch te zijn en maar wat graag zwarte Amerikanen overhoop te schieten. Steeds vaker mogen we dat bijna life meebeleven via filmpjes op het internet. Zelfs in Amsterdam werd afgelopen zondag door ongeveer 150 mensen gedemonstreerd tegen de tricker-happy Amerikaanse politie. Het motto: BLACK LIVES MATTER.

DE USA heeft 320 miljoen inwoners. Daarvan bezit 12% Afro-Amerikaanse roots. Zwarten dus. Drie procent is Aziatisch en 10% komt uit Mexico en andere Midden-Amerikaanse landen.

Volgens de krant The Guardian werden in 2015 1134 inwoners van de USA doodgeschoten door de politie. De Washington Post houdt het echter op 990 inwoners. De site mappingpoliceviolence.org toont weer een andere statistiek: tussen januari 2015 en april 2016 zouden ruim 900 Amerikanen door de politie om zeep zijn geholpen. Lastig die statistieken. Je hebt echter statistieken nodig om de conclusie te kunnen trekken dat die Amerikaanse cops zo verderfelijk racistisch zijn.

Volgens mappingpoliceviolence.org waren van de 900 door de politie gedode Amerikanen 425 zwart en 475 blank (of in ieder geval niet zwart). Moeilijk te interpreteren cijfers.

The Guardian, The Washington Post en mappingpoliceviolence.org zijn het over één ‘feit’ eens: zwarten hebben, uitgaande van hun percentage in de bevolking, twee tot drie keer meer kans door de politie doodgeschoten te worden dan ‘anderen’.

Dat stemt tot nadenken en nadenken gaan we doen.

Per jaar komen in de USA ongeveer 30.000 mensen om door vuurwapens. Het sterftecijfer door het zo gevreesde terrorisme valt er bij in het niet. De NOS nam dat cijfer ooit klakkeloos over en beweerde dat 30.000 Amerikanen per jaar met vuurwapens vermoord worden. Echter, 2/3 van die doden door vuurwapens komen om het leven via zelfmoord.

Tienduizend Amerikanen worden per jaar door ‘anderen’ doodgeschoten. Het is me wat. Dat krijg je er van wanneer in een land evenveel handvuurwapens aanwezig zijn als inwoners.

In 2014 werden 12.562 Amerikanen met vuurwapens vermoord. Statistisch gezien zou 12% daarvan zwart moeten zijn. Dat is echter niet zo. Zestig procent van de vermoorde Amerikanen is zwart. Vijf keer meer dus dan statistisch verwacht. De meeste van die zwarte doden waren zelf crimineel actief, en de meeste van hen kwamen om het leven door een zwarte schutter.

Vijftien op de 100.000 zwarte Amerikanen kwamen in 2010 via vuurwapens om het leven. In 1993 waren dat er nog 30. In datzelfde jaar, 2010, kwamen op iedere 100.000 blanke inwoners 2 om het leven door wapengeweld.

De aanwezigheid van zwarten in criminalteitsstatistieken verklaart dit verschil.

De populatie in de gevangenissen: 1 op de 106 blanke Amerikanen zat in een gegeven jaar in de gevangenis; van de Hispanics zat 1 op de 36 in de gevangenis en van de zwarten 1 op de 15. De USA heeft relatief het grootste aantal inwoners in de gevangenis zitten. De USA steekt mondiaal met kop en schouders boven alle landen uit.

Van de zwarte Amerikanen komt 1 op de 3 ooit in zijn leven in de gevangenis.

Er worden in de USA per jaar gemiddeld 40 politiefunctionarissen doodgeschoten. Niet 12% – aandeel in de bevolking – maar 44% van de daders is zwart.

40% van de Amerikanen die door de politie worden doodgeschoten is zwart. Dat staat in geen verhouding tot het aandeel (12%) van de zwarten in de bevolking. De betogers die de Amerikaanse politie voor racistisch uitmaken lijken gelijk te hebben.

Hoewel zwarte Amerikanen slechts 12% van de bevolking uit maken, komen ze zeven keer meer voor in de criminaliteitscijfers dan blanken.

Kan je daarmee de conclusie trekken dat zwarten zeven keer crimineler zijn dan blanken? Dat lijkt mij een te weinig genuanceerde conclusie. Er moeten factoren een rol spelen zoals maatschappelijke achterstand en maatschappelijke kansen. Er zijn verhoudingsgewijs ontegenzeggelijk meer criminele zwarten dan blanken. De cijfers zeggen niets over de oorzaak van die criminaliteit.

Betwijfel ik of er racistische elementen bij de politie zijn? Nee, die zullen er ongetwijfeld zijn. Ben ik er van overtuigd dat de politie racistisch is? Nee, daartoe ontbreken mij de feiten.

De statistiek rechtvaardigt vragen bij het volgens mij te gemakkelijke verwijt dat de Amerikaanse politie overwegend anti-zwart racistisch is. Dat lijkt mij ook een te ongenuanceerde conclusie. Temeer daar een aanzienlijk deel van de Amerikaanse politie zwart is, inclusief de hoofdcommissaris van het recent in problemen gekomen politiecorps van Dallas.

Clifford Mead