Ossip

We zitten vier weken in een natuurhuisje in Gelderland. Op landgoed Zelle nabij Hengelo, gemeente Bronckhorst.

Vier winterse weken in een verlaten bos. Er staan op enige afstand vier huisjes, maar we zijn de enigen. M, de hond en ik. Doodse stilte en sterren aan de hemel. Die zien we thuis, in Den Haag, bijna nooit meer. Het is weerkundig een unieke maand deze februari 2019. ‘s Nachts is er heel lichte vorst of temperaturen om het vriespunt. Overdag lijkt het lente met temperaturen tot 18 graden.

Ik nam een stapel boeken mee om mij te bevrijden van de continue gewetensnood over sneller kopen dan lezen van boeken. Ik hoopte de kloof tussen kopen en lezen te overbruggen, maar worstel me te langzaam door de biografie over Willem Wilmink. Vrijwel nooit leg ik een boek halfgelezen terzijde. Een dwangmatige trek van me. Als ik er eenmaal aan begonnen ben, moet ik het ook uitlezen ook al verdwijnt de motivatie tot lezen bijna geheel.

Gelukkig is er altijd nog de uitweg naar de televisie en vooral NPO Start Plus waardoor ik een keuze kan maken uit het rijke archief documentaires.

Vooral de reeks Close-up over kunst en cultuur. “Close Up zendt wekelijks de mooiste documentaires over architectuur, film, schilderkunst, fotografie, design, beeldhouwkunst, en mode uit.

Niet mijn tekst, maar die van Close-up.

En ik zag de afgelopen dagen enkele geweldige documentaires. Over Andrew Wyeth, Marceline Loridan-Ivens, Philip Seymour Hofman, Theo van Doesburg, Jean-Michel Basquiat (n.a.v. een genante TV presentatie door Hermitage directrice Broers), en vandaag  op zaterdagmorgen in alle vroegte over de Nederlandse kunstenaar Ossip.

Ik had nog nooit van Ossip gehoord, geef ik toe.

Na het zien van deze documentaire ben ik geen fan geworden van de man of zijn werk. Wel van de documentaire, want die was geweldig. Net alsof je een prachtige roman leest over familierelaties, egoïsme, tolerantie, liefde, miscommunicatie en volhardendheid.

De opmerking van Ossips vrouw dat hij geen lieve man is, was een schot in de roos. Helemaal geen lieve man. Integendeel. Hoe bewonderenswaardig eerlijkheid ook is, het is niet altijd nodig. De wijze waarop Ossip een galeriehoudster op een kunstbeurs schoffeert, is tegelijk stuitend en bewonderenswaardig. Hij heeft helemaal geen trek in de duidingen door de dame en vindt zich erdoor in verlegenheid gebracht. Een moment van herkenning voor mij. Ik heb dat gevoel ook altijd wanneer iemand het nodig vindt mij uit te leggen wat ik zie wanneer ik kijk naar kunst. Mij bekruipt dan ook altijd een ‘sodemieter op’ gevoel.

Ossips zoon maakt prachtige kleine polaroids. Hij heeft blijkbaar een talentvol oog. Als hij zijn polaroids op tafel legt, schoffeert vader zoon Tomas. “Ik weet niet wat ik zie, of wat ik hiermee moet, maar als jij het leuk vindt moet je er lekker mee verder rommelen”… Moeder stelt zich bescheiden op, dat doet ze de hele documentaire, en brengt voorzichtig in dat het nu ook weer niet nodig is de boel naar beneden te drukken.

Wat, zo vraag ik mij af, zou het voor Ossip betekenen wanneer Tomas tegen hem zou zeggen over het werk van Ossip: “Ik weet niet wat ik zie, of wat ik met je werk aan moet, maar als je het leuk vindt, moet je maar lekker door rommelen”. Die vraag zal ik nooit beantwoord krijgen, maar mijn inschatting is dat pa daar niet zo tolerant glimlachend op zou reageren als Tomas deed na de onsympathieke duiding door pa.

In de loop van de documentaire nam de irritatie bij mij toe, vooral toen Benno Tempel, directeur van Gemeentemuseum Den Haag, beter dan Ossip zelf meende te weten wat Ossip met zijn werk bedoelt en wat hem motiveert. De blik van Ossip, even opzij kijkend naar Tempel, sprak boekdelen. Even genant was de would-be artisticiteit van de volgevreten, archaisch langharige Geert Verbeke met zijn aanmatigende Verbeke Foundation. Helemaal gespeend van enige bescheidenheid en een dwerg naast Ossip.

Jan Snoek (1927- 2018), vader van Ossip, leefde tijdens het maken van de documentaire nog. Er werd bij Verbeke een gezamenlijke tentoonstelling van Jan en Ossip voorbereid. Vader trachtte Geert Verbeke en Ossip uit te leggen hoe hij die tentoonstelling voor zich zag. Die boodschap kwam niet over en Verbeke en Ossip wisselden een blik van verstandhouding achter smans rug waar het ‘laat-die-oude-maar-lullen’ vanaf straalde. Bij het verlaten van de Verbeke Foundation werd een fragment getoond dat de lading van deze documentaire helemaal dekte: vader Jan Snoek en zoon Ossip staken tegelijkertijd een betoog af. Beiden helemaal op zenden en niet op ontvangen gericht.

Het was duidelijk: geen van beiden tot luisteren naar de ander bereid.

Een aanrader deze documentaire. Wat mij betreft minder vanwege het fröbelen door Osssip, maar vooral om de meesterlijke wijze waarop de interacties binnen dit kunstenaarsmilieu wordt getoond.

Een meesterwerk door regissseur Anduo Lucia.

 

Bertus G. Antonissen

 

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *